Sıyırma Testi (Direnç ve Nokta Kaynakları İçin)

Sıyırma Testi (Peel Test), direnç nokta ve projeksiyon kaynağıyla birleştirilmiş sac numunelerde kaynak noktasının (çekirdek/nugget) mekanik dayanımını ve kopma karakterini belirlemeye yönelik bir tahribatlı muayene yöntemidir. Yöntemin temel prensibi, üst üste bindirilmiş iki sacı kaynak noktasının hemen bitişiğinden kesme/sıyırma yönünde birbirinden ayırmaya çalışmaktır. Bu ayırma sırasında kaynak çekirdeğine, kaynaklı kesme (tensile-shear) deneyinden farklı bir yükleme modu uygulanır: yük, sac düzlemine dik bileşen içeren bir soyma (peel) yükü olarak birleşme ara yüzeyine iletilir. Bu yükleme, kaynak çekirdeği ile ana malzeme arasındaki en zayıf bağı zorladığından, kaynağın gerçek bütünlüğünü ve süneklik davranışını ortaya çıkarmada oldukça ayırt edicidir.

Deney iki temel şekilde uygulanır. Manuel (keski/sıyırma) yönteminde numune bir mengeneye bağlanır; saclardan biri sabitlenirken diğeri pense, mengene ya da keski yardımıyla kaynak noktasından soyulacak biçimde geriye doğru bükülüp çekilir. Mekanize sıyırma yönteminde ise standart boyutlu numune bir çekme cihazına bağlanır ve kontrollü bir hızda ayrılır; bu sayede hem kopma yükü hem de kopma biçimi tekrarlanabilir koşullarda elde edilir. Her iki durumda da amaç aynıdır: kaynak noktasının, çevresindeki ana metalden kopmadan önce dayanıp dayanmadığını ve kopmanın nasıl geliştiğini gözlemlemek.

Ekipman açısından manuel sıyırma için mengene, sıyırma keskisi/pensesi ve numuneyi güvenli tutan tespit aparatları yeterlidir; mekanize sıyırmada ise uygun çeneli bir çekme test cihazı, numune tespit fikstürü ve gerektiğinde yük-yer değiştirme kaydı kullanılır. Deney sonrası kopan kaynak noktasının çapı (buton/çekirdek çapı) bir kumpas veya çap ölçüm mastarıyla ölçülür. Değerlendirmede iki büyüklük öne çıkar: kopan çekirdeğin çapı ve kopma modu. Sünek bir kaynakta çekirdek, ana metalden koparak saclardan birinde tam bir "buton" (düğme) bırakır; kırılgan veya yetersiz kaynakta ise ara yüzeyden (interfacial) kopma görülür ki bu genellikle kabul edilmeyen bir durumdur.

Uygulamaya özgü olarak sıyırma testi, sac kalınlığına bağlı minimum çekirdek çapı kriterleriyle birlikte yorumlanır; birçok uygulamada minimum kabul edilebilir çekirdek çapı sac kalınlığının kareköküne oranlı bir eşik (örneğin belirli bir katsayı × √t) üzerinden değerlendirilir. Bu nedenle test yalnızca "koptu/kopmadı" bilgisini değil, kaynak parametrelerinin (akım, elektrot kuvveti, kaynak süresi) doğru seçilip seçilmediğine dair mühendislik geri bildirimini de sağlar. İnce sacların birleştirildiği otomotiv gövde imalatı, beyaz eşya, sac metal ve projeksiyon kaynaklı somun/saplama bağlantıları gibi alanlarda kaynak prosedürünün onaylanması ve üretim içi kalite kontrolü için sıkça başvurulan pratik bir yöntemdir. Yüksek mukavemetli ve kaplamalı saclarda ara yüzey kopması eğilimi arttığından, sıyırma testi bu malzemelerde kaynak kalitesinin izlenmesinde özellikle değerlidir.

Raporlama aşamasında kopma yükü (mekanize deneyde), kopan çekirdek çapı, kopma modu (buton kopması / kısmi buton / ara yüzey kopması), numune ve sac bilgisi ile deney koşulları belgelenir; sonuçlar ilgili standardın kabul kriterlerine göre uygun/uygun değil biçiminde değerlendirilir. Bu çıktı, kaynak prosedür şartnamelerinin (WPS) doğrulanmasında ve üretim partilerinin serbest bırakılmasında karar dayanağı oluşturur. TÜV AUSTRIA SILA KALİTE, direnç ve projeksiyon kaynaklarına yönelik sıyırma testini TS EN ISO/IEC 17025 akreditasyonu kapsamında, tanımlı deney prosedürleri ve kalibre ekipmanla yürütür; böylece elde edilen sonuçlar hem yurt içi hem de uluslararası kabul gören, izlenebilir ve tekrarlanabilir nitelikte olur.