Terimler Sözlüğü
Terimler Sözlüğü
Tahribatsız muayene (NDT), periyodik kontrol ve belgelendirme alanında sık kullanılan terimlerin tanımları.
- Tahribatsız Muayene(NDT)
- Malzemeye veya ürüne kalıcı hasar vermeden yüzey ve iç kusurları (çatlak, boşluk, kaynak hatası) tespit eden muayene yöntemlerinin genel adı.
- Radyografik Muayene(RT)
- X veya gama ışını kullanarak malzemenin iç yapısını görüntüleyip hacimsel kusurları (gözenek, cüruf, nüfuziyet eksikliği) belirleyen tahribatsız muayene yöntemi.
- Ultrasonik Muayene(UT)
- Yüksek frekanslı ses dalgalarının malzeme içinde yansımasını ölçerek iç kusurları ve kalınlığı belirleyen tahribatsız muayene yöntemi.
- Faz Dizili Ultrasonik Muayene(PAUT)
- Çok elemanlı prob ile ses demetini elektronik olarak yönlendirip odaklayarak yüksek çözünürlüklü, görüntülü ve hızlı ultrasonik muayene sağlayan ileri yöntem.
- Uçuş Süresi Kırınım Tekniği(TOFD)
- Kusur uçlarından kırınan ultrasonik dalgaların varış süresini ölçerek kaynak kusurlarını yüksek doğrulukla boyutlandıran ultrasonik teknik.
- Manyetik Parçacık Muayenesi(MT)
- Ferromanyetik malzemeleri manyetikleştirip yüzeye uygulanan manyetik parçacıklarla yüzey ve yüzeye yakın çatlakları görünür kılan tahribatsız yöntem.
- Penetrant (Sıvı Emdirme) Muayenesi(PT)
- Yüzeye açık kusurlara nüfuz eden renkli veya floresan sıvı yardımıyla çatlak ve gözenekleri ortaya çıkaran tahribatsız yüzey muayenesi yöntemi.
- Gözle Muayene(VT)
- Yüzey kusurlarını, geometrik uygunluğu ve kaynak dikiş kalitesini gözle veya optik yardımcılarla değerlendiren temel tahribatsız muayene yöntemi.
- Tahribatlı Muayene(DT)
- Numune üzerinde çekme, eğme, darbe ve sertlik gibi testlerle malzemenin mekanik ve metalurjik özelliklerini belirleyen, numuneyi tüketen laboratuvar muayenesi.
- Periyodik Kontrol
- İş ekipmanlarının (basınçlı kap, kaldırma aracı, tesisat) mevzuat ve standartlara göre belirli aralıklarla muayene edilmesi. Türkiye'de İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında zorunludur.
- Muayene Kuruluşu Akreditasyonu(ISO/IEC 17020)
- Muayene yapan kuruluşların yeterliliğini ve tarafsızlığını tanımlayan uluslararası standart. A tipi muayene kuruluşu bu standarda göre bağımsızlık şartlarını karşılar.
- Personel Belgelendirme Akreditasyonu(ISO/IEC 17024)
- Kişilerin belgelendirilmesini yapan kuruluşların yeterliliğini tanımlayan uluslararası standart. NDT personeli belgelendirmesi bu çerçevede yürütülür.
- Laboratuvar Akreditasyonu(ISO/IEC 17025)
- Deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının teknik yeterliliğini tanımlayan uluslararası standart. Akredite deney sonuçlarının geçerliliğini güvence altına alır.
- NDT Personel Belgelendirme Standardı(EN ISO 9712)
- Tahribatsız muayene personelinin yöntem ve seviye (Seviye 1-2-3) bazında eğitim, sınav ve belgelendirme şartlarını tanımlayan uluslararası standart.
- İple Erişim (Rope Access)
- Yüksek veya ulaşımı zor yapılarda iskele yerine halat sistemleriyle güvenli erişim sağlayan, muayene ve bakım işlerini daha hızlı ve ekonomik kılan yöntem.
- Pozitif Malzeme Tanımlama(PMI)
- Bir malzemenin alaşım bileşimini tahribatsız olarak (genellikle X-ışını floresan) doğrulayarak spesifikasyona uygunluğunu teyit eden yöntem.
Sıkça Sorulan Sorular
NDT, malzemeye veya ürüne kalıcı zarar vermeden yüzey ve iç kusurları tespit eden muayene yöntemlerinin genel adıdır. Radyografi (RT), ultrasonik (UT), manyetik parçacık (MT), penetrant (PT) ve gözle muayene (VT) başlıca yöntemlerdir.