Basınç Testi (Direnç ve Nokta Kaynakları İçin)

Basınç testi (yaygın adıyla "pillow test" / yastık testi), iki sac levhanın direnç kaynağıyla (nokta veya dikiş kaynağı) birbirine birleştirildiği panel numunelerinin, kapalı hacim içine kontrollü bir akışkan basıncı verilerek şişirilmesi ve kaynak hattının bu basınç altındaki dayanımının doğrulanması esasına dayanan tahribatlı bir muayene yöntemidir. Numune iki levha arasında sızdırmaz bir cep oluşturacak biçimde çevre boyunca kaynatılır; içeriye su veya hava basıldığında levhalar bir yastık gibi kabararak kaynak dikişine ve ana malzemeye eş eksenli bir soyulma (peel) ve gerilme yükü uygular. Basınç kademeli olarak artırılırken kaynak, ya belirlenen hedef basınca dayanır ya da bir noktadan başlayarak yırtılır. Bu davranış, kaynak nugget çapının, ergime derinliğinin ve dikiş sürekliliğinin gerçek servis koşullarına yakın bir yükleme altında değerlendirilmesini sağlar.

Test, hazırlanan panel numunesinin kenarlarının bir bağlama düzeneğine (flanş/plaka arasına) sıkıştırılması ve merkezî bir besleme kanalından basınç uygulanmasıyla yürütülür. Numunenin serbest kalan orta bölgesi basınçla dışa doğru şişer; bu esnada kaynak hattı, ana metalin akmaya başladığı bölgeden farklı olarak, birleşme düzleminde soyulma zorlamasına maruz kalır. Hedef, ya önceden tanımlanmış bir kabul basıncına kadar sızıntısız ve yırtıksız dayanımı doğrulamak (kabul/ret testi) ya da numuneyi kopana kadar basınçlayarak nihai yırtılma basıncını ve kırılma modunu (button/nugget kopması mı, ara yüzey ayrılması mı, ana metal yırtılması mı) belirlemektir. Kaynağın ana malzemeden koparak levhada bir "buton" bırakması istenen davranıştır; birleşme düzleminde temiz ayrılma ise yetersiz ergimeye işaret eder.

Ekipman tarafında yöntem; kalibre bir basınç kaynağı (hidrolik el pompası, motorlu test ünitesi veya pnömatik regülatör), izlenebilir bir basınç ölçer/transdüser, sızdırmazlığı sağlayan bağlama aparatı ve basınç-zaman kaydını alan bir gösterge/veri toplayıcıdan oluşur. Hidrolik (su) kullanımı, yırtılma anında enerji boşalması düşük olduğundan güvenlik açısından tercih edilir; gaz ile yapılan testlerde ise koruyucu muhafaza zorunludur. Yükleme hızı kontrol altında tutulur, çünkü ani basınç artışları gerçek kaynak dayanımını maskeleyebilir. Numune geometrisi, levha kalınlığı, kaynak aralığı ve serbest çap standarda uygun sabitlenir; aksi hâlde sonuçlar karşılaştırılamaz.

Uygulamaya özgü olarak yöntem, özellikle direnç dikiş kaynağıyla üretilen sızdırmaz gövdelerde ve nokta kaynak deseniyle birleştirilen çift cidarlı panellerde belirleyicidir. Yakıt depoları, radyatör ve ısı eşanjörü hücreleri, güneş kolektörü absorber panelleri, beyaz eşya kompresör ve boyler gövdeleri ile ince sac konstrüksiyonlarda hem kaynak dayanımı hem de sızdırmazlık aynı test içinde değerlendirilebilir. Yöntem, kaynak parametrelerinin (akım, elektrot kuvveti, kaynak süresi) doğrulanmasında ve seri üretim öncesi WPS/prosedür onayına destek numune olarak sık kullanılır; ayrıca elektrot aşınması veya galvaniz/kaplama etkisiyle zamanla düşen kaynak kalitesini yakalamada etkilidir.

Raporlama aşamasında elde edilen nihai yırtılma basıncı, kabul basıncına dayanım durumu, kırılma yeri ve modu, levha kalınlığı ve malzeme cinsi ile numune tanımı kayıt altına alınır; mümkün olduğunda basınç-deformasyon eğrisi eklenir. Kabul kriterleri genellikle ürün şartnamesi veya ilgili kaynak standardınca belirlenen minimum yırtılma basıncı ve istenen kırılma modu (ana metalden buton kopması, ara yüzeyden ayrılma olmaması) üzerinden tanımlanır. Bu sayede test, yalnızca "geçti/kaldı" bilgisi değil, kaynak hattının gerçek taşıma kapasitesine dair sayısal ve görsel kanıt üretir; bu da üretim parametrelerinin kalibrasyonu ve sahadaki güvenilirlik için doğrudan kullanılabilir bir çıktıdır.

TÜV AUSTRIA SILA KALİTE, direnç ve nokta kaynaklarında basınç (pillow) testini TS EN ISO/IEC 17025 akreditasyonu kapsamında, izlenebilir kalibrasyonlu ekipman ve yetkin personelle yürütür; sonuçlar akredite deney raporu olarak sunularak numunenin ilgili standart ve ürün şartnamesine uygunluğu bağımsız biçimde belgelenir.