Korozyon Haritası Belirleme

Korozyon haritası belirleme (ultrasonik korozyon haritalandırması / C-scan), metalik bileşenlerin et kalınlığındaki incelmeyi tek tek noktasal ölçümler yerine yüzeyin tamamını kapsayan bir tarama ile görüntüleyen gelişmiş bir tahribatsız muayene tekniğidir. Yöntem, ultrasonik kalınlık ölçümünün temel fiziksel prensibine dayanır: prob tarafından malzeme içine gönderilen bir ses darbesi, arka yüzeyden (iç cidar) yansıyarak proba geri döner. Gidiş-dönüş süresinin (time-of-flight) malzemedeki ses hızıyla çarpılıp ikiye bölünmesiyle o noktadaki kalan et kalınlığı hesaplanır. Klasik nokta okumasından farkı, bu ölçümün bir konum kodlayıcı (encoder) ile eşlenerek yüzey boyunca sürekli ve sık aralıklarla alınması ve sonuçların iki boyutlu, renk kodlu bir kalınlık haritası (C-scan) olarak sunulmasıdır. Böylece izole bir çukurcuk (pitting), yerel bir oyulma veya yaygın bir incelme, gözden kaçma olasılığı en aza indirilerek konumu ve şiddetiyle birlikte belgelenir.

Uygulamada muayene yüzeyi önce mekanik olarak temizlenir; gevşek pas, boya, kaplama ve tufal, ses geçişini bozacağından uzaklaştırılır ve yüzey pürüzlülüğü uygun seviyeye getirilir. Prob ile malzeme arasında akustik bağlantıyı sağlamak için kuplant (jel veya su) kullanılır. Tarama, elle yönlendirilen kodlayıcılı bir prob düzeneğiyle ya da yarı otomatik/otomatik bir tarayıcı (scanner) ile yapılır; kodlayıcı probun konumunu sürekli izleyerek her kalınlık değerini bir x-y koordinatına bağlar. Elde edilen veri, cihaz yazılımında minimum kalınlığın kırmızı, tam kalınlığın yeşil tonlarıyla gösterildiği bir renk paletiyle görselleştirilir ve incelmiş bölgeler haritada anında ayırt edilir.

Teknik olarak ölçüm, pals-eko prensibiyle çalışan tek kristalli, ikiz kristalli (dual) veya faz dizili (phased array) problar ile gerçekleştirilir. İkiz kristalli problar, iç yüzey korozyonu ve yakın alan çözünürlüğü gereken durumlarda tercih edilir; faz dizili korozyon haritalandırma problar ise tek geçişte geniş bir bandı elektronik olarak tarayarak yüksek çözünürlüklü, hızlı ve tekrarlanabilir sonuç verir. Ölçüm doğruluğu; probun frekansı ve çapı, tarama adımı (indeks), malzemedeki gerçek ses hızı ve yüzey durumu ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle her muayene öncesi cihaz, muayene malzemesiyle aynı ses hızına sahip, bilinen kalınlıktaki basamaklı (step wedge) referans bloklarında kalibre edilir; sıcaklık etkisi ve kaplama varlığı da dikkate alınır.

Basınçlı kaplar, atmosferik ve basınçlı depolama tankları, boru hatları ve ısı değiştirici gövdeleri gibi ekipmanlarda korozyon çoğunlukla düzgün dağılmaz; akış türbülansının yüksek olduğu dirsekler, tank tabanları, cidar-taban birleşimleri ve yoğuşma bölgeleri seçici olarak incelir. Korozyon haritalandırması, genel incelmenin yanı sıra çukurcuklanma, erozyon-korozyon, kaplama altı korozyon (CUI) ve hidrojen kaynaklı hasar/kabarcıklanma (HIC/blistering) gibi mekanizmaların yayılımını da ortaya koyar. Ölçülen minimum kalan kalınlık, hesaplanan gerekli minimum kalınlık (t-min) ile karşılaştırılarak kalan ömür ve bir sonraki muayene aralığı değerlendirilir; ardışık muayenelerdeki haritalar üst üste konularak korozyon hızı izlenebilir.

Raporlama, kabul kriterleri ilgili yapısal bütünlük veya muayene koduna (örneğin API 510, API 570, API 653) göre belirlenir; sonuç, C-scan görüntüleri, minimum/nominal kalınlık değerleri, tarama şeması ve kalibrasyon kayıtlarıyla birlikte belgelenir. Yöntemin değeri, radyografiye kıyasla iyonlaştırıcı radyasyon içermemesi, tesisi durdurmadan servis koşullarında uygulanabilmesi ve öznel yorum yerine sayısal, tekrarlanabilir ve arşivlenebilir veri üretmesidir. TÜV AUSTRIA SILA KALİTE, korozyon haritası belirleme hizmetini TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite bir muayene kuruluşu olarak, yetkilendirilmiş personel ve onaylı prosedürlerle yürütür.