Depolama Tanklarının Kontrolü

Depolama tanklarının kontrolü, akaryakıt, ham petrol, kimyasal ürün ve su gibi sıvıların depolandığı atmosferik ve düşük basınçlı tankların yapısal bütünlüğünü, sızdırmazlığını ve servise uygunluğunu belirlemek üzere yürütülen bütünsel bir muayene sürecidir. Bu tanklar; taban (bottom), gövde (shell), sabit veya yüzer tavan (roof) ve bunları birleştiren kaynak dikişlerinden oluşan ince cidarlı çelik yapılardır ve zamanla iç yüzeyde depolanan ürünün, dış yüzeyde ise atmosferik koşulların yol açtığı korozyona, taban altında ise toprak kaynaklı korozyon ve oturmaya maruz kalır. Muayene, bu bozunma mekanizmalarının hız ve derinliğini nicel olarak ölçerek tankın kalan cidar kalınlığını, korozyon oranını ve bir sonraki muayeneye kadar güvenle çalışabileceği süreyi (kalan ömür) belirlemeyi amaçlar. Yaklaşımın temeli, imalat kalitesini API 650 (kaynaklı çelik tanklar) ve API 620 (düşük basınçlı büyük tanklar) standartlarına, servis içi periyodik değerlendirmeyi ise API 653 standardına dayandırmaktır.

Kontrol iki temel formatta uygulanır. Servis dışı (out-of-service) muayenede tank boşaltılıp temizlenir ve gazdan arındırılarak (gas-free) insan girişine uygun hâle getirilir; bu, özellikle taban plakalarının iç yüzeyden ölçülmesini gerektiren en kapsamlı muayenedir. Servis içi (in-service) muayenede ise tank çalışırken dış gövde, temel, topraklama, drenaj ve boru bağlantıları görsel ve ultrasonik olarak değerlendirilir. Her iki durumda da süreç kapsamlı bir görsel muayeneyle başlar; korozyon, deformasyon, kaynak çatlağı, sızıntı izi, tavan yapısı ve ankraj bağlantıları gözle taranır ve bulgular ölçümlü muayene için haritalanır.

Muayenede uygulanan başlıca teknikler; taban plakalarının tabandan tavana kadar taranmasında kullanılan Manyetik Akı Kaçağı (MFL) taraması, gövde ve taban kalınlığının nokta bazında ölçüldüğü Ultrasonik Kalınlık Ölçümü (UT), taban kaynak dikişlerinin sızdırmazlığının denetlendiği vakum kutusu (vacuum box) deneyi ve gerektiğinde manyetik parçacık (MT) veya sıvı penetrant (PT) muayeneleridir. MFL yöntemi, manyetize edilen taban plakasında oluşan malzeme kaybının manyetik alanda yarattığı kaçağı algılayarak üst ve alt yüzey korozyonunu hızla tespit eder; MFL ile işaretlenen şüpheli bölgeler ardından UT ile teyit edilerek gerçek kalan kalınlık ölçülür. Buna ek olarak, tankın temelinde meydana gelen düzlemsel ve düzlem dışı oturma, API 653 Ek B'de tanımlanan nivelman ölçümleriyle değerlendirilir; aşırı diferansiyel oturma, gövde geometrisini ve taban gerilmelerini doğrudan etkilediğinden ayrıca incelenir.

Uygulamanın derinliği tankın hizmet ömrü boyunca ürettiği bozunma verisine dayanır. Taban için minimum kabul edilebilir kalınlık, korozyon hızı ve kalan taban ömrü hesaplanır; gövde plakalarında ise her kuşak (course) için hidrostatik yüke göre gereken minimum kalınlık (t-min) belirlenir ve ölçülen değerle karşılaştırılır. Yüzer tavanlarda sızdırmazlık elemanları (seal), drenaj sistemi ve batmazlık (pontoon) bütünlüğü; sabit tavanlarda ise basınç/vakum vanaları ve korozyon incelmesi değerlendirilir. Katodik koruma, iç kaplama ve topraklama sistemleri de kapsam dahilindedir. Bu veriler bir araya getirilerek tankın onarım, güçlendirme veya işletme sınırı gerektirip gerektirmediği kararına ulaşılır.

Muayene sonuçları; ölçüm noktaları, MFL tarama haritaları, minimum kalınlık hesapları, korozyon hızı, hesaplanan kalan ömür ve bir sonraki iç/dış muayene aralığı ile birlikte izlenebilir bir raporda belgelenir. Kabul kriterleri API 653'ün ilgili bölümlerine göre uygulanır; minimum kalınlığın altına düşen bölgeler onarım, plaka değişimi veya işletme basıncı/seviyesi sınırlaması ile ele alınır. Bu sistematik yaklaşım, ürün kaybı ve çevresel kirlenme riskini azaltırken tankın güvenli hizmet süresini öngörülebilir kılar. TÜV AUSTRIA SILA KALİTE, depolama tanklarının kontrolü hizmetini TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite bir muayene kuruluşu olarak, tarafsızlık ve izlenebilirlik ilkeleri çerçevesinde yürütmektedir.